Wat is montessorionderwijs? Dit is hoe het werkt

Bij montessorionderwijs staat het kind zelf centraal: kinderen leren in hun eigen tempo, maken eigen keuzes en worden gestimuleerd om zelfstandig te ontdekken. Dit onderwijsconcept is ontwikkeld door Maria Montessori (1870-1952), een Italiaanse arts en pedagoog die door observatie van kinderen tot een geheel eigen visie op leren en ontwikkelen kwam.

Wie was Maria Montessori?

Maria Montessori was de eerste vrouw in Italië die medicijnen studeerde. Ze werkte met kinderen die extra ondersteuning nodig hadden en viel op dat kinderen van nature nieuwsgierig zijn en zichzelf willen ontwikkelen. Ze geloofde dat een kind het best leert wanneer het de ruimte krijgt om zelf te ontdekken, in plaats van alles opgelegd te krijgen. Op basis van deze gedachte ontwikkelde ze een complete onderwijsaanpak die wereldwijd is overgenomen.

Wat is montessori onderwijs precies?

Montessorionderwijs is een onderwijsvorm voor zowel het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs. De kern van de aanpak is dat ieder kind zichzelf van nature wil ontwikkelen. De leerkracht is geen klassieke leraar die alles uitlegt aan een groep, maar meer een begeleider die het kind ondersteunt en observeert. Kinderen kiezen zelf waarmee ze aan de slag gaan, binnen een gestructureerde omgeving die daarvoor is ingericht.

Een belangrijk begrip binnen montessori is de “gevoelige periode”. Dit zijn fasen in de ontwikkeling waarin een kind extra ontvankelijk is voor bepaalde vaardigheden, zoals taal, beweging of ordening. Leerkrachten spelen hier op in door het juiste materiaal en de juiste ruimte op het juiste moment aan te bieden.

Hoe ziet een montessoriklas eruit?

Een montessoriklas ziet er anders uit dan een traditioneel klaslokaal. Er zijn geen rijen tafels gericht op een schoolbord. In plaats daarvan is de ruimte opgedeeld in hoeken of werkplekken, elk gericht op een bepaald leergebied: taal, rekenen, kosmische opvoeding (de wereld om je heen), muziek en beweging. Kinderen bewegen zich vrij door de klas en pakken het materiaal dat ze nodig hebben.

Een ander opvallend kenmerk is dat groepen niet per leeftijd zijn ingedeeld. Kinderen van verschillende leeftijden zitten samen in één klas, meestal in een range van drie jaar. Oudere kinderen helpen jongere kinderen, wat goed is voor zowel de jongere als de oudere leerling.

Wat zijn de kenmerken van montessorionderwijs?

• Kinderen leren in hun eigen tempo, zonder dwang of vaste deadlines per les.
• Er wordt gewerkt met speciaal ontwikkeld montessorimateriaal dat kinderen zelf kunnen gebruiken en waarmee ze fouten zelfstandig kunnen ontdekken.
• De leerkracht begeleidt en observeert, maar legt niet alles voor.
• Kinderen mogen zelf kiezen waarmee ze werken, binnen duidelijke kaders.
• Groepen zijn samengesteld uit kinderen van meerdere leeftijden.
• Er is veel aandacht voor zelfstandigheid, verantwoordelijkheid en samenwerking.
• De leeromgeving is zorgvuldig ingericht om uitnodigend en overzichtelijk te zijn.

Wat zijn de voor- en nadelen van montessorionderwijs?

Een groot voordeel van montessorionderwijs is dat kinderen leren vanuit eigen motivatie. Ze worden niet geprikkeld door cijfers of externe beloningen, maar door de activiteit zelf. Dit zorgt er vaak voor dat kinderen een positieve houding ten opzichte van leren ontwikkelen. Ook de nadruk op zelfstandigheid en het nemen van eigen verantwoordelijkheid zijn waarden die kinderen meenemen naar het dagelijks leven.

Een mogelijke uitdaging is de overgang naar een andere schoolsoort. Kinderen die gewend zijn aan veel vrijheid en zelfgekozen taken, kunnen het soms even wennen vinden wanneer ze overstappen naar een school met een meer traditionele structuur. Niet elk kind gedijt ook goed bij veel keuzevrijheid: sommige kinderen hebben juist behoefte aan meer sturing en duidelijke opdrachten.

Is montessorionderwijs geschikt voor jouw kind?

Montessori werkt goed voor kinderen die graag zelf ontdekken, behoefte hebben aan bewegingsvrijheid en floreren bij een hoge mate van zelfstandigheid. Ook kinderen die in een traditionele setting snel verveeld raken of juist meer tijd nodig hebben voor bepaalde onderdelen, vinden hier vaak meer ruimte. Kijk bij een keuze altijd goed naar het specifieke kind: het temperament, de leerstijl en de behoeften zijn doorslaggevend.

Wil je weten of een montessorischool bij jouw kind past, ga dan op bezoek bij een school in de buurt. De meeste scholen bieden informatieavonden of meekijkmomenten aan waarop je de sfeer en de werkwijze van dichtbij kunt ervaren.

Veelgestelde vragen

Is montessorionderwijs beschikbaar in het voortgezet onderwijs?
Ja, montessorionderwijs is er zowel voor het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs. In het voortgezet onderwijs worden de kernprincipes zoals zelfstandigheid, keuzevrijheid en werken in je eigen tempo ook toegepast, al verschilt de invulling per school.

Krijgen kinderen op een montessorischool geen cijfers?
Op veel montessorischolen in het basisonderwijs worden geen traditionele cijfers gegeven. In plaats daarvan wordt de ontwikkeling van een kind gevolgd via observaties en gesprekken. In het voortgezet montessorionderwijs worden vaak wel cijfers gebruikt, omdat dit aansluit bij de eisen van de hogere schoolniveaus.

Hoe vrij zijn kinderen bij montessorionderwijs echt?
Bij montessorionderwijs hebben kinderen veel keuzevrijheid, maar die vrijheid bestaat binnen duidelijke grenzen. Kinderen kiezen zelf hun activiteiten, maar de leerkracht bewaakt de voortgang en zorgt dat alle leergebieden aan bod komen. Het is geen onderwijs zonder structuur, maar een andere manier van structureren.

Wat is het verschil tussen montessori en regulier onderwijs?
Het grootste verschil is de rol van de leerkracht en de mate van zelfstandigheid van het kind. In regulier onderwijs geeft de leerkracht klassikale instructie en volgen alle kinderen hetzelfde tempo. Bij montessori begeleidt de leerkracht individueel en werken kinderen in hun eigen tempo met specifiek materiaal, vaak in een gemengde leeftijdsgroep.