Het verleden van het internet: hoe een klein netwerk de wereld veranderde

Het verleden van het internet begint niet met een slim idee in een garage, maar met angst. De angst voor een aanval vanuit de ruimte. Toen de Sovjet-Unie in 1957 de satelliet Spoetnik I lanceerde, schrokken de Verenigde Staten wakker. Ze realiseerden zich dat ze kwetsbaar waren. Wat als vijanden hun communicatienetwerken zouden vernietigen? Die vraag leidde tot een van de grootste uitvindingen in de geschiedenis van de mensheid.

Een netwerk geboren uit angst en wetenschap

In 1958 richtten de Verenigde Staten het Advanced Research Projects Agency op, beter bekend als ARPA. Dit was een overheidsorganisatie die nieuwe technologieën moest ontwikkelen voor militaire doeleinden. Wetenschappers begonnen te werken aan een systeem waarmee computers met elkaar konden communiceren, ook als een deel van het netwerk werd vernietigd. In 1969 was het zover: ARPANET ging live. Vier universiteiten werden met elkaar verbonden. De eerste boodschap die werd verstuurd, was eenvoudig: het woord “login”. Het systeem crashte al na twee letters, maar de stap was gezet. Dit kleine netwerk van vier computers was de vroege voorloper van wat we nu kennen als internet.

Van militair project naar open netwerk

Jarenlang was dit netwerk alleen toegankelijk voor wetenschappers, onderzoekers en het leger. Gewone mensen wisten er niets van. Dat veranderde in de jaren tachtig. Meer universiteiten sloten zich aan en het netwerk groeide. In 1983 werd een belangrijk protocol ingevoerd: TCP/IP. Dit is de taal die computers gebruiken om met elkaar te praten. Dankzij dit protocol konden ook andere netwerken zich aansluiten. Het woord “internet” begon in gebruik te raken. Het stond voor “interconnected networks”, dus verbonden netwerken. Wat begon als een militair communicatiesysteem, werd steeds meer een wereldwijd platform voor informatie-uitwisseling.

Het wereldwijde web maakt internet toegankelijk voor iedereen

Een grote doorbraak kwam in 1991. De Britse wetenschapper Tim Berners-Lee introduceerde het World Wide Web. Dit is niet hetzelfde als het internet zelf, maar een systeem dat bovenop het internet werkt. Het maakte het mogelijk om via een browser pagina’s te bezoeken met tekst, afbeeldingen en later video. Plotseling was het netwerk niet meer alleen voor technici. Iedereen met een computer en een telefoonlijn kon er gebruik van maken. In de jaren negentig verschenen de eerste commerciële websites, zoekmachines en e-maildiensten. Het aantal gebruikers groeide snel van enkele duizenden naar miljoenen. De digitale wereld die we nu kennen, begon hier werkelijk vorm te krijgen.

De groei die nooit meer stopte

Aan het begin van de eenentwintigste eeuw was het internet niet meer weg te denken uit het dagelijks leven. Webwinkels, sociale netwerken, streamingdiensten en smartphones zorgden voor een nieuwe manier van leven en werken. In 2000 waren er wereldwijd ongeveer 400 miljoen internetgebruikers. Twintig jaar later waren dat er meer dan vier miljard. Dat is meer dan de helft van de wereldbevolking. De technologie achter het netwerk werd sneller, betrouwbaarder en goedkoper. Breedbandverbindingen vervingen trage inbelverbindingen. Mobiel internet maakte het mogelijk om overal en altijd online te zijn. Wat ooit een geheim project was van het Amerikaanse leger, is nu een openbare infrastructuur waarop miljarden mensen dagelijks rekenen.

Veelgestelde vragen

Wie heeft het internet uitgevonden?
Het internet is niet door één persoon uitgevonden. Het ontstond uit een samenwerking tussen wetenschappers en de Amerikaanse overheid. ARPANET, het vroegste netwerk, werd in 1969 gelanceerd door onderzoekers die werkten voor het Advanced Research Projects Agency. Tim Berners-Lee bedacht in 1991 het World Wide Web, waarmee het internet toegankelijk werd voor het grote publiek.

Wat is het verschil tussen het internet en het World Wide Web?
Het internet is de technische infrastructuur: een wereldwijd netwerk van verbonden computers. Het World Wide Web is een dienst die via dat netwerk werkt. Het web bestaat uit websites die je bezoekt via een browser. Je kunt het vergelijken met een wegennet en de auto’s die daarop rijden.

Wanneer werd het internet beschikbaar voor gewone mensen?
Het internet werd beschikbaar voor het grote publiek in de vroege jaren negentig. Voor die tijd was het alleen toegankelijk voor onderzoekers, wetenschappers en het leger. De introductie van het World Wide Web in 1991 en de opkomst van commerciële internetproviders zorgden ervoor dat gewone mensen zich konden aansluiten.

Hoeveel mensen gebruiken het internet nu?
Rond 2023 maken meer dan vijf miljard mensen wereldwijd gebruik van het internet. Dat is meer dan zestig procent van de wereldbevolking. Het gebruik groeit nog steeds, vooral in Afrika en Azië waar steeds meer mensen toegang krijgen via mobiele telefoons.